یادداشت | شیلات ایران در افق توسعه دریامحور؛ از ظرفیتهای ملی تا خلق ارزش و ثروت پایدار
به مناسبت روز جهانی شیلات (۲۱ نوامبر) توسعه دریامحور و ارزشآفرینی در زنجیره تأمین محصولات آبزی، کلید اصلی شکوفایی اقتصاد ساحلی و امنیت غذایی پایدار در کشور است.
به گزارش روابط عمومی سازمان شیلات ایران، رضا عباسپور نادری، مشاور رئیس سازمان شیلات ایران در توسعه ارزش افزوده و زنجیره تأمین محصولات آبزی، در یادداشتی به مناسبت روز جهانی شیلات نوشت: روز جهانی شیلات هر سال در ۲۱ نوامبر، فرصتی برای پاسداشت تلاش صیادان، آبزیپروران و فعالان این عرصه در سراسر جهان و یادآوری اهمیت مدیریت پایدار منابع آبزی است. پیشینه این مناسبت به ۲۱ نوامبر ۱۹۹۷ بازمیگردد؛ زمانی که نمایندگان جوامع صیادی و فعالان شیلاتی ۱۸ کشور در دهلینو گرد هم آمدند و با شکلگیری مجمع جهانی صیادان و فعالان شیلات، بر ضرورت حفاظت از منابع آبزی و توسعه پایدار این بخش تأکید کردند. دریا برای ایران تنها یک پهنه جغرافیایی و مرز آبی نیست؛ بلکه سرمایهای راهبردی برای خلق ثروت، تأمین امنیت غذایی، توسعه اشتغال و تقویت جایگاه اقتصادی کشور است. در این میان، شیلات یکی از مهمترین جلوههای بهرهبرداری اقتصادی از ظرفیتهای دریا و از پیشرانهای تحقق توسعه دریامحور به شمار میرود.
شیلات؛ فراتر از تولید و تأمین غذا
جغرافیای دریایی ایران با برخورداری از سواحل گسترده در شمال و جنوب، دسترسی به دریای خزر، خلیج فارس، دریای عمان و آبهای اقیانوسی و همچنین تنوع زیستی و اقلیمی، ظرفیت کمنظیری برای توسعه فعالیتهای شیلاتی فراهم کرده است. امروز شیلات ایران مجموعهای گسترده از فعالیتهای صید دریایی و آبهای داخلی، آبزیپروری، پرورش ماهی و میگو، صنایع فرآوری و تجارت محصولات آبزی را دربرمیگیرد. تولید سالانه حدود ۱.۵ میلیون تن محصولات شیلاتی، بیانگر جایگاه قابل توجه این بخش در اقتصاد ملی است. اهمیت شیلات صرفاً در میزان تولید خلاصه نمیشود؛ این بخش علاوه بر تأمین پروتئین سالم و کمک به امنیت غذایی، در اشتغالزایی، توسعه مناطق ساحلی، ارزآوری، صادرات غیرنفتی و رونق اقتصادی جوامع محلی نقش مؤثری دارد. از این منظر، شیلات یکی از سرمایههای راهبردی اقتصاد ایران است.
توسعه دریامحور؛ فرصتی برای جهش شیلات
سیاستهای کلی توسعه دریامحور، فرصتی ارزشمند برای بازتعریف جایگاه دریا در اقتصاد کشور فراهم کرده است. در این چارچوب، شیلات باید از یک بخش صرفاً تولیدمحور به منظومهای یکپارچه، دانشبنیان و ارزشآفرین تبدیل شود. در حوزه صید، نوسازی ناوگان، ارتقای فناوری و تجهیزات، توسعه صید فراساحلی در چارچوب مدیریت پایدار ذخایر و بهبود بهرهوری و ایمنی فعالیتهای صیادی، از ضرورتهای پیشروست. در حوزه آبزیپروری نیز توسعه پرورش ماهی در قفس، گسترش مزارع پرورش میگو، بهرهگیری از ظرفیت سواحل و منابع آبی مستعد و استفاده از فناوریهای نوین، میتواند زمینهساز افزایش تولید و جذب سرمایهگذاری باشد. در کنار افزایش تولید، یکی از مهمترین جهتگیریهای آینده، تکمیل زنجیره ارزش است. توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری، بستهبندی، سردخانه و لجستیک، بازاریابی و صادرات محصولات با ارزش افزوده بالا، امکان حفظ سهم بیشتری از منافع اقتصادی این فعالیتها در داخل کشور را فراهم میکند.
افقهای نو؛ اقتصاد دانشبنیان و فرصتهای پنهان دریا
آینده شیلات تنها در صید و پرورش گونههای متعارف خلاصه نمیشود. زیستفناوری دریایی، توسعه جلبکها، بهرهبرداری اقتصادی از ریزماهیان، تولید محصولات جانبی و نهادههای مورد نیاز صنعت آبزیپروری و پیوند شیلات با صنایع غذایی، دارویی و بهداشتی، از فرصتهای مهم سرمایهگذاری و ارزشآفرینی هستند. همچنین هوشمندسازی مزارع، بهرهگیری از هوش مصنوعی، فناوریهای نوین تکثیر و پرورش و حمایت از شرکتهای دانشبنیان، میتوانند بهرهوری و رقابتپذیری شیلات ایران را ارتقا دهند. پیوند فعالیتهای شیلاتی با گردشگری ساحلی و دریایی نیز فرصت تازهای برای تنوعبخشی اقتصاد مناطق ساحلی و بهبود معیشت جوامع محلی فراهم میآورد.
حکمرانی هوشمند و سرمایه انسانی؛ الزامات تحول
تحقق این چشمانداز مستلزم ارتقای نظام حکمرانی شیلات، هماهنگی دستگاههای اجرایی، رفع موانع سرمایهگذاری، تأمین زیرساختها، تسهیل تأمین مالی و تقویت مشارکت بخش خصوصی است. صیادان، آبزیپروران، تعاونیها و تشکلهای تخصصی باید بهعنوان شرکای اصلی توسعه و تصمیمسازی مورد توجه قرار گیرند. توانمندسازی جوامع ساحلی، ارتقای دانش و مهارت، بهبود ایمنی و شرایط فعالیت و فراهم کردن فرصتهای بیشتر برای حضور جوانان و زنان نیز از الزامات توسعه پایدار این بخش است. خانم ستار: در کنار این موارد، حفاظت از ذخایر آبزی، صیانت از زیستبومهای دریایی و سازگاری با تغییرات اقلیمی باید اساس برنامههای توسعهای باشد؛ چراکه توسعه واقعی زمانی محقق میشود که منافع اقتصادی امروز به بهای از دست رفتن سرمایههای طبیعی فردا حاصل نشود. دریا؛ سرمایه امروز و فرصت فردا آینده شیلات ایران در گرو عبور از ظرفیتهای بالقوه به فرصتهای بالفعل، از تولیدمحوری به ارزشآفرینی، از فعالیتهای پراکنده به زنجیرههای یکپارچه و از بهرهبرداری صرف به مدیریت هوشمند و پایدار منابع است. شیلات میتواند در منظومه توسعه دریامحور، همزمان پیشران امنیت غذایی، اشتغال پایدار، صادرات غیرنفتی، توسعه مناطق ساحلی و اقتصاد دانشبنیان باشد. تحقق این جایگاه، نیازمند نگاه راهبردی، برنامهریزی بلندمدت، سرمایهگذاری هدفمند و مشارکت همه ارکان اقتصادی و اجتماعی است. روز جهانی شیلات، فرصتی ارزشمند برای پاسداشت تلاش و نقشآفرینی صیادان پرتلاش، آبزیپروران، تعاونیها، فعالان صنایع شیلاتی، پژوهشگران و همه کسانی است که با دانش، تجربه و کوشش خود در مسیر تولید، امنیت غذایی و توسعه اقتصادی کشور گام برمیدارند. این روز را به تمامی تلاشگران و دستاندرکاران خانواده بزرگ شیلات ایران تبریک میگویم و امیدوارم با همافزایی ظرفیتهای ملی، نگاه راهبردی و سرمایهگذاری هدفمند، شاهد شکوفایی هرچه بیشتر این بخش و نقشآفرینی مؤثرتر آن در تحقق توسعه دریامحور باشیم. دریا برای ایران تنها یک فرصت طبیعی نیست؛ سرمایهای برای ساختن آینده است و شیلات میتواند یکی از مهمترین مسیرهای تبدیل این سرمایه به ثروت، رفاه و توسعه پایدار باشد.
نظر دهید